svijet

HINDUSI PROVODE TEŠKU REPRESIJU NAD MUSLIMANIMA KAŠMIRA

Osman Softić

Ukidanjem autonomije u Kašmiru otvara se mogućnost potpune političke marginalizacije i obespravljivanja muslimana Kašmira. Nakon ukidanja člana 370, mogao bi slijediti i niz drugih mjera koje bi mogle dovesti u pitanje opstanak Kašmira kao historijske, teritorijalne i kulturološke činjenice. Pandemiji virusa korona, koja je život stanovnika Kašmira učinila još nepodnošljivijim, prethodile su drakonske represivne mjere Vlade Indije koje graniče na ivici genocida i kulturocida.

Navršila se godina dana od unilateralnog ukidanja autonomije Kašmira, bez konsultacija i pristanka većinskog naroda Kašmira, dijela jedine većinske muslimanske teritorijalne jedinice u okviru Indije koja se od 1947. godine nalazi u sastavu južnoazijskog giganta. Druga dva dijela historijskog Kašmira, Azad Kašmir (uski pojas na zapadu) i Gilgit-Baltistan, na sjeveru pod kontrolom su Pakistana, iako im Pakistan nikad nije dodijelio status provincija jednakih onim koje čine Pakistan, već ih je proglasio posebnom regijom kojom se sve vrijeme upravlja iz Islamabada.

Dijelu Gilgit-Baltistanu tek je nedavno dodijeljen poseban autonomni status u Pakistanu. Dio Kašmira poznat kao Aksai Chin, na sjeveroistoku, nalazi se u sastavu Narodne Republike Kine. Zvanični naziv za Kašmir koji Indija koristi jeste Džamu i Kašmir. Kašmir je sedam decenija uživao specijalni status i široku autonomiju u okviru Indije. Gilgit-Baltistan, pak, danas je posebno aktueliziran kao predmet spora između Indije i Pakistana zbog kojeg su ove dvije zemlje vodile nekoliko ratova.

STANJE LJUDSKIH PRAVA NA NAJNIŽEM NIVOU

Ukidanjem člana 370. indijskog Ustava, koji je Kašmiru sedam decenija garantirao široku autonomiju, Vlada Indije, predvođena vladajućom nacionalističkom hinduističkom partijom, Indijskom narodnom partijom (BJP), posegnula je za do danas nezamislivim drakonskim mjerama koje su dovele u pitanje opstojnost Kašmira ne samo kao autonomne oblasti, dolivši ulje na vatru u ionako zapaljivoj regiji na vrhu svijeta, već prijeti da se dugoročnim mjerama koje bi mogle uslijediti kasnije može izbrisati kulturološki, pluralni, tolerantni i islamski karakter Kašmira, koji ga je karakterizirao kroz njegovu povijest.

Kašmir se nalazi u podnožju Himalaja, na tromeđi između tri nuklearne države, Indije, Kine i Pakistana. Ukidanjem autonomije u Kašmiru otvara se mogućnost potpune političke marginalizacije i obespravljivanja muslimana Kašmira. Nakon ukidanja člana 370, mogao bi slijediti i niz drugih mjera koje bi mogle dovesti u pitanje opstanak Kašmira kao historijske, teritorijalne i kulturološke činjenice.

Pandemiji virusa korona, koja je život stanovnika Kašmira učinila još nepodnošljivijom, prethodile su drakonske represivne mjere Vlade Indije koje graniče na ivici genocida i kulturocida. Kašmir je dodatno militariziran, uveden je policijski sat, gotovo sve političke vođe Kašmira izabrane su na slobodnim izborima, utamničeni su ili su u prisilnom kućnom pritvoru i onemogućeno im je komuniciranje s njihovim porodicama i građanima koji su ih izabrali. Njihove političke aktivnosti zabranjene su, a komunikacije, uključujući i telefonske i internetske veze, ciljano su onemogućene u cilju potpune izolacije. Čak i najpragmatičniji političari Kašmira koje su oponenti smatrali pomirljivim prama New Delhiju nisu bili pošteđeni represalija. Nakon što je Kašmir stavljen pod direktnu prinudnu upravu New Delhija, stanje ljudskih prava dodirnulo je najniži mogući nivo. Veliki broj stanovnika Kašmira, koji se drznuo na proteste, ubijen je, na hiljade ih je uhapšeno, maltretirano ili su na drugi način obespravljeni.

Ministar unutrašnjih poslova Indije, ovlastima koje mu je omogućio Parlament Indije revizijom Ustava Republike, administrativno je podijelio ovu većinsku muslimansku državnu teritoriju Indije na dvije federalne jedinice, nametnuvši centralnu upravu iz New Delhija nad Kašmirom. Istočni dio Kašmira Ladakh, koji je slabije naseljen i čiji su većinski stanovnici budisti slični tibetanskim u susjednoj Kini, izdvojen je iz Kašmira i dodijeljen mu je poseban status. Time su budisti znatno privilegirani u odnosu na raniji period. Stanovnici Ladakha s oduševljenjem su dočekali transformaciju njihovog distrikta kojem je dodijeljena veća autonomija administrativnim odvajanjem od Kašmira.

Pored represije i ukidanja autonomije, ekonomija Kašmira trenutno je na rubu kolapsa, a kombinirana šteta izazvana pandemijom COVID-19 i represivnim mjerama prije nje procjenjuje se na više od sedam milijardi dolara. Više od 100 hiljada stanovnika Kašmira ostalo je bez posla. Najrazvijenije grane privrede, turizam, poljoprivreda i transport, najviše su pogođene pandemijom. U strahu od masovnih narodnih protesta protiv centralne vlade, indijske vlasti uvele su policijski sat, a represija nad stanovnicima Kašmira ne prestaje ni danas, iako su tek neke mjere glede komunikacija ublažene. Škole su u Kašmiru već 13 mjeseci zatvorene, a mogućnosti održavanja online nastave su minimalne ili nepostojeće, a pristup zdravstvenim uslugama je otežan.

Drakonski indijski zakon o javnoj sigurnosti indijskim sigurnosnim snagama omogućuje preventivno hapšenje i zadržavanje uhapšenih u pritvoru do dvije godine bez podizanja optužnice ili suđenja. Antiteroristički zakoni koriste se za ušutkivanje nepoželjnih novinara, a medijski sadržaji podvrgnuti su cenzuri, pod izgovorom sprečavanja antidržavnih aktivnosti koje vlasti opravdavaju zaštitom nacionalne sigurnosti. Iako u Kašmiru tokom proteklih nekoliko decenija periodično djeluju oružane pobunjeničke militantne formacije koje se bore za nezavisnost Kašmira, koje utočište i obuku obični nalaze u susjednom Pakistanu, činjenica je da se djelovanje militanata intenzivira svaki put nakon represivnih mjera Vlade i njenih oružanih i policijskih formacija, kojih je 700 hiljada locirano na području Kašmira. Ukidanje autonomije Kašmira neminovno će povećati naklonost građana Kašmira prema radikalnim islamskim militantima u odnosu na umjerene, tradicionalne političke snage Kašmira.

HISTORIJAT TURBULENTNIH ODNOSA

Kako bismo lakše razumjeli poziciju Kašmira i goruća pitanja s kojim se suočavaju njegovi stanovnici, potrebno je sadašnju situaciju kontekstualizirati u historijskom, političkom, društvenom i kulturološkom pogledu. Naime, nakon dobijanja nezavisnosti Indije od Velike Britanije, došlo je do podjele Indije na dva dijela, Indiju i Pakistan. Arhitekti indijske nezavisnosti Mahatma Gandhi i Pandit Džavaharlal Nehru (koji je iz Kašmira) s hinduske i Muhamed Ali Džinah, osnivač Pakistana, s muslimanske strane, zaključili su da muslimani i Hindusi predstavljaju dva nepomirljiva kulturološka narodna identiteta u Indiji. Džinah je, iako je ranije bio poznat kao ambasador hindusko-muslimanskog jedinstva, na kraju insistirao na rješenju da muslimani moraju imati svoju posebnu državu. U procesu podjele, preseljenja stanovništva, i pogroma na objema stranama stradali su milioni nevinih ljudi.

Historijski teritorij Kašmira u to vrijeme predstavljao je oazu pluralizma, mira, tolerancije i međuvjerskog suživota. Kašmir je bio jedini preostali principalitet državica (u Indiji ih je u to vrijeme bilo preko 580) koja nije postala dio Indije. Iako je Kašmir bio većinski muslimanski, njime je upravljao hinduski maharadža Hari Sing. Sing kao manjinski vladar većinskog muslimanskog Kašmira, protiv volje naroda Kašmira, potpisao je pristupanje Indiji. Protagonisti nezavisnog Kašmira, predvođeni političkim liderom šejhom Abdulahom, digli su ustanak i svrgnuli Singovu vlast.

Moderni nacionalni ideolozi Kašmira oblikovali su posebnu pluralnu političku ideologiju Kašmirijat, koja je podrazumijevala sekularni pluralizam, toleranciju i ekvidistancu od Indije i Pakistana. Sanjali su o nezavisnom Kašmiru. Zbog tog su odbili da se priključe novoformiranom muslimanskom Pakistanu. To su opravdavali historijsko-kulturološkom posebnošću Kašmira kao kolijevke tradicionalne koegzistencije mnoštva religija, islama, hinduizma, budizma, zoroastrizma, kadijanizma, ismailizma i drugih religijskih pravaca, insistirajući na svojoj posebnosti i nezavisnosti.

Međutim, u borbi za preuzimanje vlasti nacionalni lideri Kašmira bili su ovisni o pomoći Indije. Kalkulirajući između Indije i Pakistana, šejh Abdulah, prvi nacionalni vođa Kašmira nakon postizanja nezavisnosti Indije, zbog simpatija prema sekularnim državnim principima i vrijednostima i zabrinutosti da bi ujedinjenje s Pakistanom moglo dodatno iskomplicirati odnose Kašmira i Pakistana zbog znatnog broja Hindusa i drugih religija u Kašmiru, koje bi u slučaju prisajedinjenja islamskom Pakistanu postale manjine, insistirao je na nezavisnosti Kašmira. Šejh Abdulah insistirao je da stanovnici Kašmira na referendumu trebaju dati konačnu odluku o sudbini Kašmira, da li da ostanu u sastavu Indije ili će optirati za nezavisnost, odnosno ujedinjenje s Pakistanom.

Ogorčeni odlukom maharadže Harija Singa da Kašmir pridruži Indiji mimo narodne volje u zamjenu za vojnu podršku Indije, pobornici Pakistana i razne oružane muslimanske grupe sa sjevera vrše upad u Kašmir u namjeri da ga osvoje i pripoje Pakistanu mimo volje njegovog većinskog stanovništva koje je željelo nezavisnost Kašmira, kako od Indije, tako i od Pakistana. Ipak, ista sudbina koja je zadesila Indiju pogađa i Kašmir, koji biva podijeljen. Zapadni i sjeverni dio Kašmira postaju (Azad, slobodni) Kašmir i Gilgit-Baltistan i dolaze u posjed Pakistana, dok Džamu i Kašmir biva inkorporiran kao autonomna oblast u sastavu Indije, dok Aksai Chin, koji je povijesno bio dio Tibeta, postaje dio Kine. Kašmir naseljavaju različite etničke skupine, Hunzakuti, Baltistanci, Kašmirci i Tibetanci.

DINASTIJE NA VLASTI

Razgraničenje s pakistanskim dijelom Kašmira poznato je kao linija stvarne kontrole (LAC). Spor oko Kašmira star je preko 70 godina. Kašmirom su, iako je većinski muslimanski, u političkom smislu sedam decenija upravljale muslimanske, ali sekularne političke partije ili pokreti, koje su, iako birane na izborima, poprimile dinastički karakter. Prije konsolidacije muslimanske vlasti Kašmirom su dugo vladale dinastije Sika i Hindusa. Političkim kormilom Kašmira posljednjih 70 godina upravlja najveća politička partija, Nacionalna konferencija (NC), čiji je osnivač bio Muhamed Abdulah, poznatiji kao Šejh Abdulah.

Ovom političkom grupacijom danas upravlja njegov sin Faruk Abdulah, dok Omar Abdulah, njegov unuk, također obnaša javne i parlamentarne funkcije. Radi se, dakle, o porodičnoj političkoj dinastiji Abdulah, koja je najmoćnija u Kašmiru. Druga, rivalska vladajuća partija u Kašmiru jeste Narodna demokratska partija (PDP), koju predvodi Mehbuba Mufti, donedavno prva ministrica Kašmira, koja se danas nalazi u kućnom pritvoru. PDP je osnovao Muhamed Sajid, a na čelu partije ga je naslijedila njegova kćerka Mehbuba, koja je došla na čelo Vlade Kašmira nakon smrti oca 2016.

Ukidanjem člana 370. indijskog Ustava stvoren je pravni okvir da stanovnici Indije iz drugih država i teritorija mogu kupovati kašmirsku zemlju i nekretnine, što je do ukidanja autonomije bilo strogo kontrolirano kako bi se sačuvao većinski muslimanski karakter Kašmira i njegova kulturološko-historijska posebnost.

Novi zakon dozvoljava rezidentima koji su proveli najmanje petnaest godina u Kašmiru ili su studirali sedam godina na nekoj od njegovih škola pravo na kupovinu zemlje kao i zaposlenje u državnoj administraciji. Za samo mjesec dana više od 370 hiljada migrantskog stanovništva u Kašmiru dobilo je tzv. domicilni certifikat. To je dodatno uvećalo strah lokalne populacije da bi mogli postati marginalizirani, posebno u sferi vlasništva nad nekretninama, obrazovanju ili zapošljavanju. Indijska vlada također je omogućila znatne olakšice svojim pripadnicima oružanih snaga u kupovini zemljišta i nekretnina. To je proizvelo ozbiljan strah da bi Kašmir mogao biti pretvoren u vojnu krajinu, ili militarizirani distrikt kojim će dominirati vojni establišment.

Također je realno za očekivati da bi nacionalistička vlada premijera Indije Narendre Modija mogla pokušati demografskim inžinjeringom i strateškim naseljavanjem Kašmira Hindusima iz drugih dijelova Indije promijeniti historijski i kulturološki karakter Kašmira kao većinske muslimanske regije. Na isti su način komunističke vlasti u Kini od većinskog muslimanskog Xinjianga, naseljavanjem Han-Kineza, poremetili demografski karakter ove nekoć većinske muslimanske provincije čim su izazvali revolt domaćeg stanovništva koje se danas nalazi pod velikom represijom.

Izvor

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close