ادبیاتفرهنگ

معرفی کتاب سفرنامه از ایران نویسنده خیرالدین سمون

کتاب سفرنامه از ایران نوشته خیرالدین سمون ، دیپلمات و روزنامه نگار بوسنیایی در سیصد صفحه توسط انتشارات دوبرا کینگا و با حمایت موسسه علمی و پژوهشی ابن سینا در سارایوو چند ماه پیش منتشر شد. این کتاب حاوی خاطرات خیرالدین سمون از ایران در طی اشنایی پنجاه و شش ساله با این کشور است. کتاب به صورت رمان نوشته شده است. سمون در جستجوی محسن کاشانی ، دانشمندفیزیک هسته ای به شهرهای ایران سفر می کند و در این سفر که از 56 ساله قبل شروع شده ، خاطرات و ویژگیهای فرهنگی تمدنی ایرانی روایت می شود. خیرالدین سمون شیفته ایران است و این را بارها به عنوان روزنامه نگار و دیپلمات نشان داده است. بازمانده ای از نسل قدیمی روزنامه نگاران یوگسلاوی با دانش و تسلط بر تاریخ، سیاست و فرهنگ کشورهای محل ماموریت. سمون نخستین بار 56سال قبل به عنوان دانشجو در ایران بود و سپس از سال 1355 تا 1358 در ایران و در هنگامه انقلاب.در زمان وقوع انقلاب اسلامی سمون به عنوان گزارشگر خبرگزاری تانیوگ تنها صدای مخابره لحظه به لحظه وقایع انقلاب به مردم یوگسلاوی بود. صدایی که پژواک مناسبی در بین مسلمانان یوگسلاوی داشت. در روزهای بحرانی تظاهرات و درگیریهای خیابانی در سال 57 سمون با نام خیرالدین مازندرانی در بین تظاهر کنندگان بود. جزیی از تظاهرات و فریادها و خشم ها بود. یکی دوبار به دست ماموران پلیس و ساواک افتاد ولی هر بار با ترفندی از دست ماموران خارج شده بود. سمون قلبی پر از احترامن و عشق به فرهنگ و مردم ایران دارد . تقدیر سمون این بود که در دوران یوگسلاوی هم درایران و هم در عراق باشد. می گوید ماموریت عراق را سال 58 بعد ایران پذیرفتم تا نزدیک آن باشم. قرار بود سمون را به اردن بفرستند ولی او عراق را انتخاب کرد و از بخت بد اقامت او به عنوان دیپلمات مصادف با تجاوز عراق به ایران شد. سمون نخستین سفیر بوسنی و هرزگوین در ترکیه و سپس مالزی بود. کتاب او در باره ماهاتیر محمد یکی از پرفروش ترین کتابها در مالزی شد.
کتاب سفرنامه از ایران ، خاطرات این نویسنده از ایران به شکل رمان است . در جستجوی محسن کاشانی وی از حافظ ، سعدی ، مولانا و علاقه گوته و منتسکیو و سایرین به ایران سخن می گوید ، از ویژگیهای خاص تمدن ایرانی از تداوم هویت و تاریخ و از میهن پرستی مردمان و سپس در ادامه از ترور مجید شهریاری دانشمند اتمی سخن گفته و سپس می گوید باید به دنبال محسن کاشانی باشم تا ازو در باره علت شهادت شهریاری بپرسم. او سپس در ادامه کتاب به تاریخ و فرهنگ و تحولات ایران در قالب گفتگو با دوستانش می پردازد. او از دهه 40 آغاز می کند و از ضعفهای رژیم پهلوی ، اعراضات عمومی ، رشد نارضایتی بین روحانیون و دانشجویان پرداخته و جامعه ایران را ازین منظر تحلیل می کند. سراسر کتاب شاهد مسافرت نویسنده به نقاط مختالف ایران ، توصیف ویژگیهای زبانی ، شعری ، تمدنی و شناسایی زوایای کمتر آشنای ایران برای مخاطبان است.
نویسنده کتاب دیدگاه چپی نسبت به مسایل دارد. از اینرو وی موضع ضد سلطه ایران را می ستاید. وی حکومت ایران بعد انقلاب را تلاش برای بازگشت به هویت سنتی مستقل و تداوم عنصر ایرانی می داند. با توجه به موقعیت ایران در منطقه معتقد است ، آنچه ایران در باره استقلال انجام می دهد ، بخشی از هویت تاریخی این کشور است و ایران کشور کوچک و تحت سلطه ای نیست. وی می کوشد تا بدفهمی و پیشداوریهای نادرست نسبت به ایران را در کتابش بگوید.
نگاه سمون به ایران نگاه شرق شناسانه و یا مبتنی بر پیشداوری خاصی از ایران نیست. سمون مسلمان بوسنیایی است. او در جستجوی هویت فرهنگی خویش به ایران به عنوان مهد فرهنگی و تمدنی اسلامی می نگرد. تعصب دینی یا سیاسی خاصی ندارد تا ایران را به خوبی مشاهده نکند. از نظر سمون اسلام سیاسی در ایران و تبدیل تشیع به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی نتیجه سلطه امریکا در این کشور بود. ایران با عرفان و فلسفه کشوری متفاوت از کشورهای عربی هست. در ایران عنصر هویت سیاسی قوی است و سنگینی هویت در فضای ایران حس می شود. از نظر سمون مردم و روشنفکران ایرانی مانند محمود دولت آّبادی دوست نویسنده ، هر چقدر منتقد باشد بر ضرورت وجود و بقای حکومت توافق دارند. در نظر مردم ایران حفظ فرهنگ و تمدن ایرانی ، زندگی مسالمت آمیز اقوام مختلف و ثبات سیاسی مهم تر از توجه به ارزش های غربی است.
سمون ایران را محل رویارویی و تفیق تمدنهای گوناگون می داند. ایران باستان و یونان بوستان . ایران باستان و فرهنگ جدید اسلامی و سپس ایران معاصر و تمدن غربی. از نظر سمون مردم و فرهنگ ایرانی فرهنگ تلفیقی از تمدنها با حفظ اصالتهای خویش است. فرهنگ و تمدن ایرانی در رویارویی با یونانیان خود را نمی بازد و همچنین بعد غلبه اسلام و اعراب ، ایران اسلام را به عنوان مرکز و محور فرهنگی و تمدنی در خود هضم کرده و اسلامی متفاوت از تفاخر و برتریهای قومی عربی از خود نشان می دهد.تمدن ایرانی از اینرو آیینه ای از اندیشه مغان باستان ، دین زرتشت ، تمدن هلنی و اسلام به عنوان نقطه محوری آن است. اسلام در ایران ، اسلام عرفا و فیلسوفان ، معماری شهرهای کاشان ، اصفهان و یزد، قهرمانان شاهنامه و جهان خیال برانگیز حافظ و سعدی و فضای بی پایان متافیزیکی است.

نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

دکمه بازگشت به بالا