گوران ها ساکنان نقطه مرزی صربستان ، آلبانی و مقدونیه

This post is also available in: فارسی (Persian)

اسد راهیچ

جامعه قومی گورانی یا گورانی ساکنان منطقه گور ساکن هستند که شامل بخشی از آلبانی و مقدونیه و صربستان در رشته کوه شار است. کل منطقه گور مساحت 500 کیلومتر مربعی دارد که از این تعداد 310 کیلومتر مربع متعلق به کوزوو ، 150 به آلبانی و 40 متعلق به مقدونیه است. تا زمان فروپاشی امپراتوری عثمانی به سال 1912 ، گور یک موجود جغرافیایی بود و سپس خود را در نقطه مرزی بین آلبانی و پادشاهی صربستان و سپس آلبانی و پادشاهی یوگسلاوی پیدا کرد. طبق توافقنامه 17 دسامبر 1913 فلورانس ، تمام منطقه گورا متعلق به آلبانی بود. تعیین نهایی مرز بین آلبانی و پادشاهی یوگسلاوی براساس پروتکل در ژوئیه سال 1926 در فلورانس امضا شد و در پاریس 30 ژوئیه امضا شد. خط مرزی بنا به پیشنهاد انگلستان در Koritnik مشخص گردید. 9 روستای کوهستانی به آلبانی و 21 روستا به پادشاهی یوگسلاوی تعلق یافتند. مردم ساکن کوهستان گور یا گورانی از آن زمان مجبور به زندگی در دو کشور بودند. پس از جنگ جهانی دوم ، دو روستای ارویچ و یلووانیه به مقدونیه تعلق یافتند. امروز کوهستان گور بین سه کشور بالکان تقسیم می شود.
نام گورانی یک نام تاریخی برای ساکنان آن منطقه است. آنها خود را چنین می نامند. دیگران آنها را قرنها چنین نامیده اند. تا همین اواخر عنوان گورانچی برای مردم این مناطق بکار نمی رفت . این نام نشانگر ساکنان این منطقه کوهستانی است. در هر صورت اطلاق نام گورانی یا گورانچی به مردمان منطقه گور است.
تا سال 1912 و حتی بعداً ، ساکنان گور از نظر هویتی به مانند ترکها نگریسته می شدند. اگرچه شناسایی هویتی در درجه اول به وابستگی دینی اعمال می شد و اطلاق ترک به مفهوم مسلمان بودن بود ، اما عنصر شناسایی ترک همچنین حاوی عنصر تعلق به جامعه عثمانی است که به مدت پانصد سال در این منطقه سلطه داشت. ترکهای عثماین از نظر صربها اشغالگر و متجاوز بودند و باقیمانده ترکهای منطقه نیز چنین سرنوشتی داشتند. علاوه بر این دربین مردم نامهایی مانند ناشینتس و توربش برای شناسایی اهالی گور بکار می رود. گورانی ها ، توربش هستند .در سرشماری رسمی سال 1991، ساکنان گور اکثراً خود را مسلمان اعلام کردند. کلا اصطلاح “گروه توبرش” شامل مردمان (گورا ، ژوپا ، رکا ، گولو بردو ، دریمکول) در گذشته بود و مردمان این نواحی در معرض فشارها و تهاجمات بودند.
گورها به گویش Gorski kotar یا “Nasenski” زبان بوسنیایی و یا صربی سخن می گویند. با توجه به فاصله این منطقه از مسیرهای اصلی ، هنوز عناصر زبان گفتاری از قرن 18 و حتی عناصر زبان اسلاوی قدیمی تا حد زیادی حفظ شده است. گورانی ها در منطقه گور مشغول دامداری سنتی و به طور دقیق تر پرورش گوسفند و برخی گاو هستند. غذای معمولی کوهستانی پنیر و گوشت گوسفند است. از غذاهای معروف کوهستان گور می توان به این موارد اشاره کرد: بورک ، باقلوا و نوشیدنی بنام بوزا ، ساخته شده از زرت و شکر. گورانی ها برای کار در خارج از منطقه خود معمولا به شیرینی فروشی اشتغال دارند.
گورانی ها مسلمانان ، سنی هستند و هر روستا مسجد خاص خود را دارد. در میان آنها دراویش به ویژه در روستاهای برود ، رادسا ، رستلیکا و زلی پوتوک وجود دارند. یکی از تکایای های آنها (تکیه سلیم دده) امروز هنوز در روستای رستلیتسا می باشد. گوران ها در قرون شانزدهم و هفدهم و حتی دیرتر در قرن هجدهم در دوران حکومت عثمانی به اسلام گرویدند. طبق روایت آنها قبل از عثمانی ها اسلام را از مبلغین حلب پذیرفتند.
گوران ها به زبان های بوسنیایی ، صربی و آلبانیایی تحصیل می کنند. براساس سرشماری سال 2011 ، 7.767 گورانی در صربستان زندگی می کنند (به استثنای کوزو) . براساس برآوردها ، جمعیت آنها بیش از 60 هزار نفر است . هم اکنون بین 6000 تا 8000 گورانی در گورا زندگی می کنند. تا سال 1991 ، گورانی ها از نظر هویت ملی خود را در سرشماری مسلمان اعلام می کردند. تحت تأثیر سیاستهای بلگراد، آکادمی علوم و هنر صربستان و کادرهای مطیع بلگراد متولد گور ، نشان جغرافیایی گوران به یک هویت ملی تبدیل شد و یک قوم تازه تشکیل گورانی ایجاد شد. تا حدی هدف بلگراد این بود که گورانی ها را از قوم بوشنیاک جدا کند چراکه پیشتر گورانی ها جزو قوم بوشنیاک محسوب می شدند. . قوم گورانی بتدریج صربهای مسلمان نیز در بلگراد نامیده می شدند. همانند فرایندی که در مقدونیه رخ داد و ترکهای مسلمان مقدونیه به عنوان مقدونیه ایهای مسلمان شناخته می شوند ، ای جریان طبیعی و تا حدی ناشی از طرح هویت ملی در هریک از جمهوریهای شش گانه یوگسلاوی بعد فروپاشی بود. .پیش از سال 1991 ، توبرش ها در سرشماری های رسمی رسماً بوشنیاک اعلام شده بود. براساس آخرین سرشماری که در آوریل 2011 برگزار شد ، 14723 نفر در بخش گور ساکن هستند . ازین تعداد 8،957 کوزوویی ، 4100 نفر بوشنیاک ، 1.042 نفر آلبانیایی ، 202 نفر ترک و بقیه 395 نفر می باشند.
در مورد منشأ و قوم شناسی ساكنان گور ، همانطور كه صدیك ادریزی می گوید یك سؤال پیچیده است و پاسخ دادن به آن به سادگی خطرناک است. برخی منابع گوران ها را اساسا بلغاری می داند ، دیگران آنها را مقدونیه ای ، سوم صرب ، چهارم ترک ، پنجم آلبانیایی و ششم بوشنیاک می دانند. برخی از انسان شناسها معتقدند گوران ها بازمانده قبایل ترک در این منطقه هستند.قد کوتاه ، رنگ بدن سبزه و چشمان کوچک در اغلب این مردمان بیشتر دلالت بر انتساب به رگه های ترکی می کند.
گوران ها پیش از ورود عثمانی ها ، احتمالا از پیروان بوگومیل بودند و پذیرش اسلام بین مردم این ناحیه به صلح صورت گرفته است. براساس دفاتر عثمانی و سرشماری از سال 1571 میلادی ، 382 خانواده اسلام را در گورا و 443 نفر در لوما پذیرفتند . بیشتر روستاها در این دوره دارای دهها خانه مسکونی بودند. در کوزوو 14 خانواده مسلمان به سال 1571 زندگی می کردند.
اعتقاد بر این است که اولین مسجد در بالکان مطابق به سال 1289 میلادی ، در منطقه گور و در روستای ملیکه بنا شد. این مسجد را بار دیگر احمدآقا پیر در سال 1822 میلادی بنا به گواهی موجود در این مسجد یازسازی کرده است. کتیبه سنگی مستطیل شکل با پیچ های متصل به مناره مسجد ، در سمت راست ورودی درب مسجد نصب شده است . در این کتیبه به زبان عربی نوشته شده است. “احمد آقا این مسجد باشکوه را در سال 1238 هجری بر اساس بنای قبلی آن از سال 688 هجری بازسازی کرد.”
این کتیبه و هم سال مورد اشاره کنجکاوی بسیاری از مورخان و مردم شناسان را برانگیخته است. همه آنها سؤال می کنند که اسلام در این منطقه مدتها قبل از ورود ترکهای عثمانی. چگونه وارد شده است. پاسخ به این سؤال احتمالاً در اسنادی است که اخیراً پیدا شده است. در جریان جنگهای صلیبی ، گروه بزرگی از مجاهدین مسلمان ، که عمدتاً صنعتگر بودند ، وارد پواردار و بعداً گور شدند. از آنجا که آنها بیشتر از منطقه حلب سوریه بودند ، فرزندان فعلی آنها هنوز نام خانوادگی Halepovci (Aljabakovci یا Aljepovci) را حفظ می کنند و در Mliki ، Krusevo ، Dragash and Restelica حضور دارند. آنها همچنین در روستای پریشان ، به آهنگری و صنعتگری می پردازند. صنعت تفنگ سازی و آهنگری در این مناطق وجود اسناد مشابهی از فرهنگ اسلامی این دوره نیز در پواردار یافت می شود. خانواده احمد آل آقا که این مسجد را برپا کرده اند از سال 1095 در این روستا ساکن شده اند و آخرین اعضای خانواده در سال 1291 از حلب به این منطقه هجرت کرده اند.
بر اساس سندی از وزارت وقف جمهوری عربی سوریه به سال 1995 آمده است: “ما ، اداره مفتی شهرستان حلب از جمهوری عربی سوریه ، تأیید می کنیم که خانواده آقا یک خانواده قدیمی با اصالت است .چند عضو این خانواده در سال 1095 به منطقه گور مهاجرت کرده و این مهاجرت تا سال 1291 ادامه داشت و در آن سال در روستای ملیکه مسجدی بنا کردند تا محل عبادت آنها باشد. بر این اساس ، این مسجد در حقیقت متعلق به این خانواده ها است. اینها خانواده های مهاجر مسلمان عرب بوده و عثمانی نیستند. ما وقف این مسجد توسط خاندان آقا را تأیید می کنیم و از مسئولان می خواهیم که به آنها کمک کنند. ” وجود این دو مسجد در ناحیه گور و اسناد و دارک موجود نشاندهنده ورود اسلام به این منطقه در دورانهای پیش از عثمانی است. در کنار این دو مسجد قبوری است که برخی از سنگ قبرها قابل خواندن و پی بردن به تاریخ کهن اسلام در این منطقه است.
مجله استاو / شماره 241

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close