مرقد حسن قزلباش در مونته نگرو

این نخستین باری است که در منطقه بالکان با مقبره یک شیعه قزلباش روبرو هستیم و نظر به اهمیت این مقبره ، بایستی به فکر بازگرداندن مقبره به حالت اولیه پیش از حمله وهابی ها بود.

در شهر قدیم بار  مقبره ای متعلق به شیخ حسن دده قزلباش وجود دارد. در باره شخصیت وی اطلاعات زیادی در دسترس نیست. او یکی از پیشقراولان گسترش اسلام در مونته نگرو  است. وی در بخش قدیمی شهر بار به سال 1610 فوت کرد و دو سال بعد مقبره ای برایش بنا شد. قبر حسن قزلباش کنار مسجد عمرباشیچ ( بنای مسجد به سال 1723 می گردد ) قرار دارد. امام اصلی مجلس اسلامی بار، معین دین ملایمی درباره مشخصات این مقبره می گوید : در داخل مقبره ، قبر حسن ده وجود دارد که با پارچه سبزی پوشانده شده و عمامه ای قرمز رنگ و با نوارهای سفید که 350 سال قدمت دارد.

حدود دوازده سال قبل  گروهی از هیات مسجد عمرباشیچ به رهبری روحانی وهابی به نام  آدم مصطفیچ به قبره حسن دده به بهانه مبارزه با شرک و بدعت حمله کردند. در یک بعداز ظهر  به داخل مقبره حسن دده وارد شدند و از روی مقبره تخته ها  ، پارچه  و عمامه و حوله های را برداشتند و همه را آتش زدند. سپس بر پنجره  مقبره که مردم در آن  شمع روشن می کنند  ، دیوار گرفته شد. سپس دیوارهای داخل مقبره را سفید کردند و درب مقبره را بستند.  متاسفانه نسبت به این عمل به جز اعتراض مرد م محل ، جامعه  اسلامی مونته نگرو اعتراضی نکرد و یا دست به برکناری روحانی مسجد نزد. روحانی مسجد ، آدم افندی مصطفیچ از جمله افرادی بود که به نیروهای القاعده در سوریه پیوست و در آنجا کشته شد.

از واقف و معمار مسجد عمرباشیچ به نام محمد فرزند حسن به سال  1135 هجری قمری (1723) در کتیبه ساخت مسجد یاد برده می شود. از آنجایی که تاریخ ساخت مسجد 1723 و تاریخ فوت حسن دده 1610 است ، بنظر می رسد درویش حسن نوه حسن دده قزلباش می باشد. در بالای سر در مقبره ، کتیبه ای باقی مانده که به سختی بتوان نوشته روی آن را خواند و پژوهشگران بر آن هستند که این نوشته صلوات بر محمد ص می باشد.

در سال 1955 به کوشش انجمن دولتی حفظ میراث فرهنگی بوسنی و هرزگوین ، بخشی از دیوار  بیرونی مسجد آلاجا در شهر فوچا ( فوچا نزدیکرتین شهر به شهر بار در مونته نگرو است ) که سفید رنگ بود ، برداشته شد تا به نوشته زیر  دست یابند. و  این نوشته به زبان فارسی کشف شد : ” سفر کردم به هر شهری رسیدم ولیکن این چنان جایی ندیدم.” این نوشته بر روی دیوار بیرونی مسجد با خط خوش در ابعاد بین 5/1 متر در هفتاد و پنج سانتی متر  چلبی از شهر بار نیز دیدار کرده ، نوشته  اولیا چلبی ، سیاحت نامه نویس عثمانی بر روی دیوار مسجد به هنگام دیدارش 1664 است. کتیبه بالای سر در مقبره حسن دده نیز بایستی با احتیاط بعد از کنار زدن رنگ یا گچ خوانده شود.

در باره مقبره حسن دده قزلباش بایدآن را نشانه گستر ش جنبش صفویه و فعالیتهای دراویش و صوفیان  بر گسترش اسلام در مونته نگرو تلقی کرد. این نخستین باری است که در منطقه بالکان با مقبره یک شیعه قزلباش روبرو هستیم و نظر به اهمیت این مقبره ، بایستی به فکر بازگرداندن مقبره به حالت اولیه پیش از حمله وهابی ها بود. تماس با جامعه اسلامی مونته نگرو می تواند در این باره مفید باشد ، هر چند جامعه اسلامی مونته نگرو تحت تاثیر و فشار وهابی ها و سلفی ها است. مقبره حسن دده سالها برای مردم محل راز و نیاز  و محل رجوع بوده و مردم بار اعتقاد عجیبی به کرامات حسن دده دارند.  حمله وهابی ها در واقع مقابله با بدعت یعنی وجود قبر یک فرد شیعی  و مقدس بودن مقبره بود .

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close