vijesti

خالد حاجی مولیچ ، مقاومت و عرفان

بیش از نه سال از درگذشت حاجی مولیچ در سارایوو ؛ حافظ قرآن ، معلم و شارح مثنوی ، معلم اخلاق ، عاشق سعدی و حافظ ، سخنران و خطیب برجسته امام جمعه و معلم و آموزگار دینی می گذرد . حافظ مولیچ نماینده ای از نسل گذشته معلمان دینی بود که بین شریعت و تصوف ، عرفان و زندگی و اخلاق و اجتماع ارتباطی وثیقی برقرار کرده بودند. عمر طولانی 95 ساله ( 2011-1915)تجربه غنی از زندگی در سیستمهای حکومتی ، فشار بر مسلمانان بوسنیایی و محدودیتها و تغییرات را آموخت. حافظ مولیچ زبان شناس و پژوهشگری در نسخ خطی بود و سالهای طولانی در کتابخانه غازی خسرو بیک به کارنسخه نویسی اشتغال داشت. ولی مهمترین نقش او امامت جمعه در مسجد سلطانی سارایوو در دوره نزدیک به 50 سال بود. او در بدترین شرایط کموینستی ناگزیر بود نماز جمعه را چنان برگزار کند که هم سخنش را به اشاره ای گفته باشد و هم خشم دولت کمونیستی یوگسلاوی  و مقامهای جامعه اسلامی را  نیاورد.

زمانی که ولیعهد اتریش به سال 1914 در سارایوو ترور شد ، حافظ مولیچ یک ساله بود. در هنگان ترور الکساندر اول ، پادشاه یوگسلاوی در اکتبر 1934 ، جوان نوزده ساله ای بود . در یادداشتهای روزانه حافظ مولیچ ، او روز ترور السکاندر اول توسط یک کروات در شهر مارسی ، فرانسه را آغاز دوران دشواری برای سارایوو می داند.

نقش برجسته اجتماعی حافظ مولیچ از هنگام استقلال بوسنی و هرزگوین و از سال 1992 آغاز می شود. از سال 1992 تا 2011  حافظ نقشهای مختلفی در دوران پیری برعهده داشت. تو گویی او برای این دوران سخت فرواشی یوگسلاوی ، تشکیل حکومت نوپای بوسنی و هرزگوین تجاوز و جنگ داخلی در بوسنی و هرزگوین انتخاب شده بود تا معلم و مرشد پیر جوانان در این دوره بحرانی باشد. حافظ بیش از همه کارها در جلسات خصوصی به کار تدریس مثنوی معنوی اشتغال داشت. نیروی معنوی حافظ از طریق اندوخته هایش از مثنوی به مردم منتقل می شد. گلستان و بوستان سعدی و دیوان حافظ منابع مهم معرفتی حافظ در کنار منابع دیگر دینی و فرهنگی بودند. حافظ مولیچ متعصبین ناآگاه دینی مخالف تصوف  و عرفان کج اندیشانی می دانست که برداشت عمیقی از دین ندارند. گرایش عرفانی حافظ مورد تمسخر برخی از روحانیون بود. در دوران بعد جنگ و با نفوذ اندیشه های سلفی و وهابی در جامعه اسلامی ، مقامهای این جامعه تاب تحمل شنیدن سخنان حافظ مولیچ را نداشت.  و این برخوردها موجب شد تا اوایل سال 2000 از امامت مسجد سلطانی به کنار گذاشته شود .

حافظ از آغاز سال 1992 به عنوان یک رهبر معنوی ، تکیه گاه صدها رزمنده دفاع بوسنی بود ، خانه او غلغلغه بود و هیچگاه تنها نمی ماند . از صبح تا ساعات پایانی شب باید صدها نفر را می  دید و به آنها دلداری و روحیه و رهنمود می داد. باید سخنی می گفت تا مخاطبش را به فکر وادار کند. روحیه ای را تقویت کند و آتشی را در دلها بیفروزد. حافظ شخصیتی عجیب داشت ، او با همه طبقات نشست و برخاست داشت.

از نخستین روزهای جنگ ، بسیاری از مردم به صورت داوطلبانه وظیفه دفاع از سارایوو و مناطق مختلف را بر عهده گرفتند. در بین این اقشار لاتها ، بزن بهادرها و هفت تیر کشهای شهر نیز بودند. اینان از نخستین افرادی بودند که در دفاع از سارایوو نقش مهمی ایفا کردند. بسیاری چون رامیز و عصمت جانفشانی هایی کردند که بی نظیر بود. حافظ با این گروه از مراجعین برخورد بسیار محبت آمیز داشت و بارها  شجاعت این گروه را تحسین یم کرد. در نماز جمعه از دفاع و رزمندگان سخن می گفت. زبان انتقادی نسبت به برخی از روحانیون و مقامهای سیاسی داشت که در بحبوبه جنگ ، سعی داشتند دور از جنگ باشند . به بهانه ای به خارج از کشور می رفتند ، تمامی خانواده خویش را به اروپا وامریکا فرستاده بودند.  از نظر سیاسی ، میانه خوشی را با تعبیر ناسیونالیستی از اسلام نداشت و او اسلام را فراتر و بزرگتر از آن می دید که در قالب ناسیونالیستی وقومی تعریف شود.

پیش از آن که دستور ممنوعیت برگزاری نماز جمعه برای حاجی مولیچ 85 ساله صادر شود ، او در خطبه ای مقامهای حکومتی را مورد انتقاد قرار داد. ؛ازآنها بخاطر نفاق و دو رویی در کار حکومت و دین و دفاع انتقاد کرد. جملاتی از این خطبه نقل می شود

فقرا بوسنی را آزاد کردند و جان خویش را بخاطر آن دادند و آنهایی که ما تحقیرشان می کنیم و بخاطر گناهشان طرد ، از قهوه خانه ها و محله ها بیرون آمدند ، سلاح بدست گرفتند و دشمنان دین را شکست دادند.

آدم ترسو نه دلاور است و نه شهید. ترسوها این فرصت را از دست دادند تا حداقل مانند مدافعان خودی نشان بدهند . ترسوها در سوراخ ها مانند موش ها پنهان شدند تا جنگ تمام بشود و بازگردند. اکنون این ترسوها حق ندارند برای ما تعیین تکلیف کنند. برادرها ، به اینا اعتماد نکنید.

این شهر سارایوو به حرمت قرآن کریم حفظ شده است. یک بار من با دوستی تمامی سارایو را پیاده راه رفتیم و من در طول راه قرآن می خواندم. تمامی .

سارایوو اطراف آن را پیاده راه رفتیم و این همان جایی است که در زمان جنگ مصون از تجاوز ماند این برکت قرآن است که سارایوو را حفظ کرد.

بخشی از سخنان حافظ به صورت ویدئو کلیپ :

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close