ترکیه و ژئوپولتیک خلیج فارس

This post is also available in: فارسی (Persian)

با اتمام ساخت دومین  پایگاه نظامی ترکیه در  خلیج فارس این کشور تبدیل به یکی از بازیگران امنیتی منطقه می گردد. هم اکنون تعداد نیروهای نظامی ترکیه در پایگاه نظامی طارق ابن زید امارات در مجاورت قطر ، بالغ بر سه هزار نفر است و با افتتاح پایگاه جدید ترکیه در قطر نیروهای این کشور بالغ بر پنج هزار نفر خواهند بود. خلیج فارس بتدریج تبدیل به یکی از کانونهای توجه نظامی ترکیه می شود. این منطقه وسیع در دوره عثمانی ، برای دریانوردی و ارتباط با هندوستان و چین و حفظ سلطه بر مناطق عرب نشین بسیار مهم بود. روزنامه ینی شفق در تحلیلی با برآورد این که بزودی امریکا منطقه خلیج فارس را ترک خواهد نمود ، هدف ترکیه از حضور نظامی در قطر و امارات را پیشبرد سیاست خارجی نوین این کشور می داند. ترکیه در حال تبدیل به ابرقدرت خاورمیانه ای ، در تمامی ابعاد سیاسی ، اقتصادی و نظامی در حال تلاش است و دخالت نیروهای این کشور در سوریه ازابتدای شروع برنامه امریکا برای تغییر حاکمیت دمشق بخشی از تلاشها بود .

این مساله اتفاقی نیست که موسسه استراتژیک مطالعات خاورمیانه ، رابطه قطر و ترکیه را به قرن نوزدهم باز می گرداند . در آن زمان مقامهای عثمانی به شیوخ دوحه کمک کردند تا استقلال خود را از اعراب سعودی حفظ کنند. قطر  همواره به سعودی ها به عنوان رقیب و خطر بالقوه نگاه کرده است. سعودی ها در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با توجه به قدرت مالی و پشتیبانی امریکا خود را برادر بزرگ و رهبر جهان سنی می دانند، ولی اکنون ترکیه اردوغان تمایل بیشتری برای احراز عنوان رهبری جهان سنی را دارد ، رهبری که متکی بر تاریخ طولانی ششصد ساله عثمانی ها است.

حضور بیشتر نظامی ترکیه در خلیج فارس به علت بحران موجود امنیتی در آن است.تنش بین ایران و امریکا و مساله تانکرهای نفتی گاهی از خطر قرمز عبور می کند و همواره این بیم وجود دارد این مساله روزی به یک درگیری منتهی شود. امریکا بدون هیچ توفیقی طرح راه اندازی ائتلاف بین المللی برای گشت دریایی آبهای ایران و یمن را مطرح کرده است. به علاوه تنش درازمدت بین ایران و عربستان سعودی در سالهای اخیر ابعاد وسیع تری یافته است. حمایت سعودیها از افراطی گری نظامی و تروریسم و ائتلاف با اسراییل موجب تشدید نگرانی ها و البته شکافهای امنیتی منطقه می باشد. حکومت سعودی با حمله نظامی به یک کشور برادر مسلمان ، یمن ، عملا فرصتهای رهبری جهان اسلام را از دست داد و منطقه را ناامن تر کرد. ولی مساله اساسی تر از ایدئولوژی و قدرت در متطقه خلیج فارس ، انرژی است. نفت همچنان سرنوشت ملتهای منطقه را رقم می زند.

ترکها بخوبی متوجه  تغییرات استراتژیک منطقه به نفع ایران شده اند. با ساخت کریدور شمال – جنوب که سنت پطرزبورگ را به بندرعباس و اقیانوس هند وصل می کند و پیشرفت سازهای لجستیکی مورد نیاز چین برای جاده جدیدابریشم ، همگرایی اقتصادی استراتژِی بین ایران – چین – روسیه و البته به همراه کشورهای هند و پاکستان ایجاد می شود. در مقابل امریکا با سیاست حمایت از سعودی ها در چهل سال گذشته ، بدیلی برای منطقه خلیج فارس باقی نگذاشته است. شاید در این تغییرات منطقه ای چشم ترکیه به ایفای نقش امینتی بیشتر در خلیج فارس به کمک امریکا – فرانسه و انگلستان است؟ این احتمال نیز وجود دارد ترکیه یکی از عوامل همگرایی با ایران – روسیه و چین در این منطقه باشد. همه این تحولات کلیدی در آینده ژئوپولتیک خلیج فارس نه به امریکا و نه به ترکیه و نه کشور دیگر خارج از خلیج فارس بستگی دارد. این مساله  به تنظیم دوباره روابط ایران و عربستان سعودی بستگی دارد و حضور ترکها در منطقه شاید کاتالیزوری برای تحقق این هدف باشد و شاید یکی از آرزوهای بزرگ ترکها برای حضور امنیتی درازمدت در خلیج فارس، آرزویی که فعلا به نفع جبهه ایران ، قطر و ترکیه است ولی در درازمدت شاید چنین نباشد.

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close