بازی در شرق فرات

This post is also available in: فارسی (Persian)

سعید عابدپور

برای فهم آینده ژئوپلیتیكی خاورمیانه تصمیم ترامپ برای عقب‌نشینی از سوریه مهم است. ترامپ در بیان علل تصمیم خود چندبار تكرار كرده «خاورمیانه دیگر اولویت امریكا نیست.» این سخن ترامپ در وابستگی كمتر غرب به منابع انرژی خلیج‌فارس قابل درك است. اهمیت انرژی در خاورمیانه برای غرب روز به روز كمتر می‌شود. تنها 10درصد از نفت خلیج‌فارس به اروپا می‌رود و كمتر از آن به امریكا. امریكا منابع انرژی خود را فعال‌تر كرده و اكنون بزرگ‌ترین كشور تولید‌كننده نفت است. اكنون امریكا و روسیه برای فروش گاز به اروپا رقیب یكدیگرند و هر دو اوپك را تاحدودی بی‌اثر كرده‌اند. فناوری‌های جدید نیز امكان استخراج نفت را از منابع زیر اقیانوس‌ها فراهم آورده است. بزرگ‌ترین رقیب و شاید دشمن آتی اقتصادی بلكه نظامی امریكا، اژدهای زرد ،چین است كه گویی تازه سر از خواب برآورده. درنگ بیشتر امریكا در خاورمیانه به معنای اعطای فرصت بیشتر به چین است تا روز به روز قدرتمندتر شود. با وجود این نگاه استراتژیك، ترامپ سیاست كودكانه خود را با ایجاد تنش بیشتر بین ایران و عربستان دنبال می‌كند و مهم‌ترین هدفش هم دوشیدن اعراب است تا سر حد ممكن. نگاه كوتاه‌مدت اقتصادی ترامپ به كشورهای عربی اكنون مهم‌ترین دغدغه او است. ترامپ با همه اینها متوجه نقش ایران در ثبات منطقه است. نباید این نكته را از یاد ببریم كه تركیه اردوغان دارای موقعیت مهم‌تر ژئوپلیتیكی نسبت به گذشته است. تركیه به یك اندازه برای روسیه و امریكا مهم است و هر دو سعی دارند با این قدرت با نرمی و احتیاط برخورد كنند. اردوغان با آگاهی از این موقعیت دست به حمله نظامی علیه مواضع كردهای سوریه زده است. شرق فرات سوریه، منطقه‌ای با وسعت 15 هزار كیلومتر مربع است.

تركیه با راه انداختن جنگ به دنبال تحقق چند هدف است؛ نخست از بین بردن توان نظامی كردها در این منطقه، دوم انضمام این منطقه حداقل حاشیه مرزی تا 15 كیلومتر در عمق سوریه به خاك تركیه، سوم انتقال نیروهای اسلام‌گرای مورد حمایت خویش به این منطقه و استفاده از آنها به عنوان سپر دفاعی در مقابل ارتش سوریه، چهارم اسكان بخشی از آوارگان سوری در این منطقه وسیع و پنجم استفاده از این بحران برای كسب و ترمیم چهره حزب حاكم در افكار عمومی تركیه. اردوغان در جریان مداخله غرب و «تروریست‌های خوب» برای براندازی اسد، در سال 2015 متوجه اشتباه خود شد. جنگنده‌های روسی، نیروهای ایرانی و سوری توانستند چشمان تركیه را برای فهم واقعیت‌های منطقه باز كنند. روسیه از آن تاریخ وارد سیاست جذب تركیه
به عنوان یك متحد استراتژیك منطقه‌ای شد و حتی تا مرحله فروش اس-400 به این متحد تازه پیش رفت، ضمن اینكه امكان فروش جنگنده فوق پیشرفته كا 57 نیز به تركیه وجود دارد. علت سكوت روسیه در جریان حمله نظامی تركیه به شرق فرات را باید در این نكته جست كه روس‌ها مایل به از دست دادن تركیه نیستند. ترامپ هم به دلیل اهمیت استقرار ناتو در تركیه، نیروهای ناظر خود را از منطقه خودمختار كردهای سوریه خارج كرد تا تلویحا چراغ سبزی به حمله تركیه نشان بدهد. در واقع تركیه از فرصت ژئوپلیتیكی موجود به نفع خود استفاده می‌كند. این كشور در جریان هشت سال جنگ در سوریه هیچ دستاوردی به جز تحمل هزینه ده‌ها هزار نیروی اسلام‌گرای افراطی چچنی، ازبكی، چینی و سایر گروه‌های مورد حمایت و تحمل حجم وسیع آوارگان سوری را در خاك خود نداشت و اكنون در بهترین زمان ممكن دست به حمله به مواضع كردهای سوریه می‌زند. روس‌ها در این بازی ژئوپلیتیك خاورمیانه كه از اتفاق با همه روابط خوبی دارند یعنی هم با ایران، سوریه و عراق رابطه دارند و هم با عربستان‌سعودی و اسراییل؛ در این مرحله دست ترك‌ها را در شرق فرات باز گذاشتند تا مناطق امن را در حاشیه نوار مرزی با سوریه ایجاد كنند. ولی در همین لحظه روس‌ها از طریق تماس با نمایندگی كردها در مسكو به آنها اطمینان می‌دهند به تركیه اجازه خونریزی بیشتر نخواهند داد. كردهای سوریه در منطقه خودمختار روژا دست به ایجاد نهادهای سیاسی، نظامی و اقتصادی بدون هماهنگی با دولت مركزی سوریه و با حمایت امریكا زدند. قانون اساسی سوریه امكان ایجاد مناطق خودمختار را می‌دهد و كردهای سوریه در محاسبه اشتباه از عاقبت بشار اسد، دل به امریكا بستند و برای چندمین‌بار بازی خوردند. آنها یك اشتباه استراتژیك را تكرار می‌كنند. ایجاد قوای نظامی در منطقه خودمختار روژا با استخوان‌بندی گروهك تروریستی پ‌ك‌ك، بهانه مناسبی به تركیه برای حمله به دست می‌دهد. هر‌چند كردهای سوریه تاكنون عملیات تروریستی علیه تركیه انجام نداده‌اند و حتی رهبران روژا روابط خوبی با آنكارا داشتند، ولی پ‌ك‌ك یك خطر برای تركیه است. تركیه در عملیات خویش موفقیت‌های نظامی در سركوب توان نظامی كردها خواهد داشت، ولی این بازی ژئوپلیتیك، دوام زیادی ندارد و نهایتا ارتش سوریه در مرزهای خود مستقر خواهد شد و تاریخ از اردوغان به عنوان یك بازیگر خوب تاكتیكی اما استراتژیست بد یاد خواهد كرد.

روزنامه اعتماد / 22 مهر 98

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close