آیا بالکان در آستانه تغییر دوباره مرزها است؟

This post is also available in: فارسی (Persian)

در چند سال اخیر مشکلات ساختاری سیاسی در کشورهای صربستان ، بوسنی و هرزگوین و مقدونیه امکان هر گونه آرامش و ثبات سیاسی را گرفته است. در بوسنی و هرزگوین، بخش جمهوری صربسکا به دنبال اختیارات بیشتر و حتی جدایی از بوسنی است. کرواتهای هرزگوین به دنبال ایجاد بخش خودمختار در بوسنی و هرزگوین هستند، کوزوو به دنبال حاکمیت مستقل و شناسایی کامل از سوی صربستان به عنوان یک دولت مستقل است و آلبانیاییهای مقدونیه در شمال این کشور به دنبال خودمختاری و حتی اتحاد با کشور آلبانی می باشند. مرزهای کنونی پس از عقب نشینی عثمانی در اواخر قرن نوزدهم از بالکان با جابجایی اجباری جمعیت ، نسل کشی و قتل عام گروههای قومی و بویژه مسلمانها از هر طرف ، جنگهای اول و دوم جهانی و آخرین جنگ در منطقه یوگسلاوی با مخاطراتی روبرو است
صربها و کرواتها در تلاش برای تغییر مرزهای بوسنی و هرزگوین با تجاوز و نسل کشی موفق نبودند. قرار داد دیتون بر یکپارچگی و تمامیت ارضی بوسنی تاکید دارد. در منطقه کوزوو تلاش صربها برای نسل کشی و پاکسازی قومی مسلمانان در سال 1999 با توجه به مداخله ناتو و جنگ 72 روزه با شکست مواجه شد و کوزوو به دنبال بازگشت به دورانی است که بخشی از سرزمین آلبانی بود. در مقدونیه مشکلات ساختاری سیاسی و نادیده گرفتن حقوق مسلمانان این کشور موجب تنش هایی شده است. همه اینها موجب بن بست سیاسی در روابط بین کوزوو و صربستان و مسایل داخلی بوسنی و هرزگوین از طرف صربها و کرواتها گردیده است.
مشکلات کنونی تا حدی در جدی نبودن اتحادیه اروپا برای تقویت روند هم گرایی صربستان ، مقدونیه و بوسنی و هرزگوین و از سویی نتیجه انفعال سیاست خارجی امریکا و انفعال سیاسی جهان اسلام نسبت به آینده مسلمانان بالکان است. امریکا و اروپا به عوان ضامن اجرای قرار داد دیتون برخوردی ضعیف و ناکارآمد با جریانهای واگرای صرب و کروات دارند. از سوی دیگر روسیه بتدریج در حال تجدید قوا در بالکان است. اجرای مانور مشترک ” سپر اسلاو 2019 ” روسیه و صربستان بخشی از تقویت روند حضور نظامی روسیه در صربستان و جمهوری صربسکا است. مذاکرات بین کوزوو و صربستان با بن بست روبرو است. کوزوو به دنبال شناسایی رسمی توسط صربستان است و احتمال اتحاد کوزوو با آلبانی نیز مطرح است. این مساله فشار مضاعفی بر بوسنی وارد می کند. صربها می گویند در صورت شناسایی کوزوو ، باید متقابلا جمهوری صربسکا بخشی از صربستان شود. صربها هر چند در جنگهای منطقه یوگسلاوی ، حاکمیت و قلمرو خود را بر جمهوریها از دست دادند ، همچنان به شیوه قبلی به ادامه سیاستهای خود می پردازند. سیاست فشار بر بوسنی و هرزگوین در این میان موفق تر از همه بوده و نمونه آن موفقیت صربها در جلوگیری از تشکیل دولت جدید در بوسنی هرزگوین بعد گذشت سیزده ماه است.
یکی از نگرانیها ، تغییر دوباره مرزهای سیاسی و امکان توافق بین روسیه و امریکا است. ترامپ نشان دا ده بیش از هر رییس جمهور دیگری حاضر به توافق های منطقه ای با روسها است و این علیرغم سیاست تحریم روسیه دنبال می شود. توافقات نهانی امریکا و روسیه در خاورمیانه بتدریج چهره خود را نشان می دهد و در بالکان تعیین مناطق مورد نفوذ دو کشور هر لحظه امکان دارد. ولی آیا امریکا خلاف سیاست حمایت از یکپارچگی ارضی بوسنی پیش خواهد رفت. از نظر برخی تحلیل گران امکان تغییراتی در سیاست امریکا نسبت به منطقه وجود دارد.
مقاله تیموتی لس درسایت مجله سیاست خارجی امریکا ، استاد دانشگاه کمبریچ در باره سازماندهی دوباره بالکان در روزهای اخیر نگرانی از تغییر مرزهای سیاسی این منطقه را شدت می بخشد. لس می نویسد : آخرین تصمیم امریکا در جنگ سرد نوین اخیر برای راندن روسها از صربستان ، سازماندهی دوباره مرزهای بالکان است. امریکا بدین شکل از مخالفت طولانی خود در حفظ مرزهای کنونی بالکان دست می کشد . اگر تصمیمی رادیکال برای سازماندهی دوباره مرزهای سیاسی صورت بگیرد ، این موضوع با واکنشهای متفاوتی روبرو می شود.
لس با توجه به خطرات و چالشهای تغییر مرزها می نویسد: صربها به دنبال شناسایی کامل مرزهای کوزوو به عنوان یک دولت مستقل در مقابل انضمام جمهوری صربسکا به خویش هستند . این مساله موجب تنش در بوسنی و هرزگوین شده و تا حدی غیر ممکن بنظر می رسد. سناریوی دیگر این است که صربستان در ازای عضویت در اتحایه اروپا ، از دست دادن کوزوو را به رسمیت بشناسد.
از نظر تیموتی لس ، بهترین گزینه این است شمال کوزوو به صربستان تعلق بگیرد ، کوزوو مستقل و با آلبانی تشکیل یک کشور واحد را بدهد.وی می نویسد : امریکا به دنبال جدایی جمهوری صربسکا از بوسنی و اتحاد با صربستان نیست چرا که این موضوع به تقویت حضور روسیه در بالکان منجر می شود. همچنین امریکا از جدایی منطقه آلبانیایی در شمال مقدونیه حمایت نمی کند. سیاست امریکا بر این است تا صربها وکرواتها در مرزهای بوسنی و هرزگوین باقی بمانند ولی از خودمختاری در چارچوب دولت بوسنی و هرزگوین برخوردار بشوند ، همین راه حل برای منطقه آلبانی نشین مقدونیه نیز در نظر گرفته خواهد شد.
علاوه بر هشدار تیموتی لس ، چند نماینده کنگره امریکا آشکارا از تجزیه بالکان و ترسیم مرزهای نوین صحبت می کنند. این سخنان در فضای اکثریت حمایت از مرزهای سیاسی منطقه بالکان چندان تاثیری ندارد. همه چیز بستگی به تعیین وضعیت کوزوو دارد. اگر صربستان ، کوزوو را مورد شناسایی قرار دهد ، این مساله در قبال گرفتن امتیازی از غرب مانند الحاق جمهوری صربسکا به این کشور و یا انضممام شمال کوزوو خواهد بود.
تلاش صربها و کوراتها برای فشار برحکومت مرکزی بوسنی و هرزگوین ، تنش در روبط کوزوو و صربستان و مشکلات آلبانیاییهای شمال مقدونیه همه بخشی از تلاشهایی در راستای تغییرات مرزی و یا تغییرات داخلی است. تصمیم گیری اصلی در آینده منطقه بستگی به جدیت اتحادیه اروپا ، امریکا و تا حدی روسیه بستگی دارد. روسها به سختی بتوانند به موقعیت سابق ژئوپولتیک در منطقه بازگردند.

سعید عابدپور/9 آبان 98

Show More

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Back to top button
Close
Close